Mind map - phương pháp học tập hiệu quả bằng sơ đồ tư duy
15/10/2021

Trước kia, chúng ta thường ghi chép những thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, hay con số. Với cách ghi chép này, mới chỉ sử dụng được  một nửa của bộ não – não trái, mà khi đó chưa hề sử dụng một kỹ năng nào bên não phải, là nơi giúp chúng ta xử lý về các thông tin như nhịp điệu, màu sắc, không gian, sự mơ mộng. Hay nói một cách khác, chúng ta vẫn luôn thường chỉ sử dụng 50% khả năng mà bộ não của chúng ta khi ghi nhận những thông tin. Với mục tiêu giúp để chúng ta sử dụng được tối đa khả năng bộ não, Tony Buzan đã đưa ra phương pháp vẽ sơ đồ tư duy để giúp mọi người thực hiện được mục tiêu này dễ dàng hơn.

Sơ đồ tư duy là gì? hiện nay là một trong những phương pháp học tập hiệu quả nhất. Hãy học cách học trước khi mà bắt đầu vào việc học để mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn. Adam Khoo đã từ một học sinh lười biếng và trở thành một  sinh viên đứng đầu ở trường cũng nhờ phương pháp này. Vậy sơ đồ tư duy là gì? Cách vẽ sơ đồ tư duy trong học tập như thế nào? chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu ngay bây giờ.

7 cách sử dụng bản đồ tư duy Mind map để ghi chú - QuanTriMang.com


I. Sơ đồ tư duy (mindmap) là gì?

Sơ đồ tư duy
 hay mindmap là một trong những phương pháp dùng để ghi nhớ hiệu quả nhất hiện nay do tác giả Tony Buzan sáng tạo ra (Nhà nghiên cứu chuyên sâu về các hoạt động của não bộ và chuyên viết về những nguyên tắc của trí nhớ). Phương pháp này được dựa trên những cơ sở khoa học khi phân tích các vai trò, chức năng của não trái và não phải trong bộ não của con người. Não trái sẽ có khả năng ghi nhớ những chữ, con số, ký tự, logic, còn não phải là nơi để  ghi nhớ hình ảnh, màu sắc, âm thanh. Khi mà có sự kết hợp giữa cả não trái và não phải, con người sẽ ghi nhớ được nhanh hơn, nhớ lâu hơn.

II. Lợi ích của sơ đồ tư duy.

Sơ đồ tư duy được mệnh danh "công cụ vạn năng cho bộ não", là phương pháp ghi chú đầy sáng tạo, hiện đang được hơn 250 triệu người trên thế giới sử dụng, đã và đang đem lại những hiệu quả thực sự đáng kinh ngạc, nhất là trong lĩnh vực giáo dục và kinh doanh. Lập sơ đồ tư duy là một cách thức cực kỳ hiệu quả để ghi chú. Các sơ đồ tư duy không chỉ cho thấy các thông tin mà còn cho thấy cấu trúc tổng thể của một chủ đề và mức độ quan trọng của những phần riêng lẻ trong đó đối với nhau. Nó giúp bạn liên kết các ý tưởng và tạo các kết nối với các ý khác.
Ngoài ra, Sơ đồ tư duy còn giúp người dùng có được những cái nhìn tổng thể, sẽ dễ dàng hiểu được các mối liên hệ. Và từ đó, có thể tập trung đến vấn đề để đạt kết quả tốt hơn. Như vậy Sơ đồ tư duy không chỉ là ứng dụng trong việc học tập, ghi nhớ kiến thức; mà đó còn có thể ứng dụng được trong việc lập các kế hoạch học tập, làm việc cho chính mình.

CHUẨN NHẤT] Top 30 mẫu sơ đồ tư duy đẹp

III. Đọc sơ đồ tư duy như thế nào?

Sơ đồ tư duy
 thường được vẽ, viết và đọc theo hướng bắt nguồn từ trung tâm di chuyển ra phía ngoài, và sau đó là theo chiều kim đồng hồ. Do đó, các từ ngữ viết ở bên trái của sơ đồ tư duy nên sẽ được đọc từ phải sang trái (bắt đầu từ phía trong và di chuyển ra ngoài). Kết hợp với việc đọc sách và học cùng sơ đồ tư duy, không chỉ nắm chắc kiến thức, mà hoàn toàn sẽ có thể tự mình xây dựng những sơ đồ tư duy riêng theo những cách hiểu, cách nhớ của mình. Các bạn có thể tham khảo cách xây dựng sơ đồ tư duy dưới đây:

   Bước 1: Xác định các từ khóa (có thể dùng những hình ảnh thay từ khóa để ghi nhớ theo cách riêng của mình)

   Bước 2: Vẽ chủ đề chính ở trung tâm

  • Chủ đề chính nên được vẽ ở trung tâm của tờ giấy, từ đó phát triển thêm các ý ra xung quanh.
  • Có thể sử dụng những màu sắc để làm nổi bật chủ đề chính

   Bước 3: Vẽ các nhánh chính quanh chủ đề trung tâm

  • Ý của các nhánh chính nên được bằng viết thường (chữ to) hoặc được viết bằng CHỮ IN HOA, nằm trên nét vẽ dày
  • Các nhánh chính nên được vẽ theo một hướng góc chéo, không nằm ngang. Như vậy, có nhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra dễ dàng hơn.

   Bước 4: Vẽ các nhánh phụ tỏa ra từ nhánh chính

  • Vẽ nối tiếp các nhánh phụ cấp 1 vào nhánh chính, nhánh phụ cấp 2 vào nhánh cấp 1, nhánh cấp 3 vào nhánh cấp 2 …
  • Nên vẽ các nhánh đó theo đường cong hơn là vẽ  đường thẳng để vẽ được nhiều nhánh và sơ đồ tư duy nhìn rõ ràng, mềm mại, dễ đọc, dễ nhớ hơn
  • Tất cả các ý triển khai cho một nhánh nên tỏa ra từ cùng một điểm
  • Có thể sử dụng linh hoạt các hình vẽ, màu sắc theo cách hiểu của bản thân.

Khi áp dụng sơ đồ tư duy sáng tạo vào việc học, các bạn không nên vội bắt tay vào vẽ sơ đồ tư duy ngay mà cần thực hiện các bước tiếp theo đúng nguyên lý của trí nhớ như: tìm từ khóa, xác định lại dạng sơ đồ tư duy sáng tạo và khi vẽ hãy nên sử dụng các hình để gợi nhớ. Với cách học truyền thống trước đây, để ôn lại bài, bạn cần phải đọc đi đọc lại nhiều lần, nhưng với phương pháp mindmap, bạn không cần phải đọc đi đọc lại sơ đồ tư duy đó mà chỉ cần vẽ đi vẽ lại nhiều lần.

IV. Các bước vẽ sơ đồ tư duy hiệu quả.

Có rất nhiều cách bắt đầu để vẽ sơ đồ tư duy, bạn có thể vẽ tùy theo sở thích và ý tưởng của bản thân. Trong bài viết này, TuClass sẽ hướng dẫn các bạn cách vẽ sơ đồ tư duy hình cây.

My learning curve | Rósa's blog page - Instructional Design


 

Bước 1: Xác định từ khóa (Bước này đã hướng dẫn ở trên)

Bước 2: Vẽ chủ đề ở trung tâm

  • Đầu tiên, bạn hãy sử dụng một tờ giấy trắng đặt nằm ngang và bắt đầu vẽ chủ đề chính vào giữa trang giấy, chủ đề chính của bạn sẽ là thân cây. Giấy trắng không kẻ ô sẽ giúp cho các bạn dễ tư duy sáng tạo hơn, không bị các ô vuông cản trở suy nghĩ của mình. Vẽ trên giấy nằm ngang sẽ giúp các bạn có được không gian rộng lớn hơn để từ đó triển khai các ý.

  • Bạn cần vẽ "cái cây" ở chính giữa tờ giấy trong sơ đồ tư duy sáng tạo, từ đó mới phát triển ra được các ý khác ở xung quanh nó.

  • Bạn cũng có thể tự do sử dụng tất cả các màu sắc mà bạn yêu thích, chủ đề ở trung tâm có thể là chữ hoặc là hình, nếu kết hợp được cả 2 thì càng tốt.

Bước 3: Vẽ thêm các tiêu đề phụ (nhánh cấp 1)

  • Từ thân cây, bạn vẽ các cành cây lớn làm các tiêu đề phụ. Tiêu đề phụ sẽ được viết bằng CHỮ IN HOA và nằm trên các nhánh dày để làm nổi bật hơn.

  • "Cành cây" nên được vẽ theo hướng chéo góc chứ không nên nằm ngang, như vậy có nhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra một cách dễ dàng hơn.

Bước 4: Vẽ các nhánh nhỏ (cấp 2, cấp 3)

  • Từ những "Cành cây" to, bạn bắt đầu vẽ tiếp những nhánh cây nhỏ, những cành non là những ý trong bài học của bạn.
  • Bạn có thể vẽ nhiều nhánh cây với các màu sắc khác nhau, để sơ đồ tư duy của mình sinh động và bắt mắt, giúp bạn dễ nhớ hơn.
  • Bạn hãy dùng những biểu tượng, những cách viết tắt để tiết kiệm được không gian và thời gian khi bất cứ lúc nào có thể.

  • Tất cả những nhánh của một ý nên được tỏa ra từ một điểm và có cùng 1 màu.

V: Thêm các hình ảnh minh họa

Ở bước này, bạn hãy để trí tưởng tượng của mình thoải mái bay bổng hơn bằng cách thêm thắt những chiếc lá, trái ngọt trên cành hoặc thậm chí là những chú chim chú bướm với đầy đủ màu sắc,... nhằm để các ý chính, quan trọng được nổi bật hơn. Ngoài ra, việc trang trí cho sơ đồ tư duy cũng giúp cho chúng ta tiếp thu và lưu vào trí nhớ những bài học tốt hơn vì não bộ của con người có khả năng tiếp thu hình ảnh cao hơn chữ viết.  Đừng ngại vì bạn không có khả năng hội họa, hãy vẽ theo những gì bạn nghĩ, bạn tưởng tượng ra vì đôi khi điều càng hài hước lại sẽ giúp bạn nhớ lâu hơn khi sử dụng sơ đồ tư duy sáng tạo.