Nội dung kiến thức

Khái niệm và các dạng đột biến gen
Khái niệm
- Đột biến gen (đột biến điểm) là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên quan tới một cặp nuclêôtit xảy ra tại một điển nào đó trên phân tử ADN.
- Thể đột biến là cơ thể mang đột biến đã biểu hiện thành kiểu hình.
- Trong tự nhiên, các gen đều có thể bị đb nhưng với tần số thấp10-6 - 10-4, tần số này có thể thay đổi tuỳ thuộc vào các tác nhân đột biến.
Các dạng đột biến gen (đột biến điểm)
- Chỉ liên quan đến sự thay đổi 1 cặp nu.
- Có 2 dạng:
+ Thay thế 1 cặp nu
+ Thêm hay mất 1 cặp nu (nội dung các dạng ĐB: đáp án phiếu học tập)

Dạng đột biến điểm

Khái niệm

Tổng số nu

Tổng số liên kết H2

Hậu quả

Thay thế 1 cặp nu

Một cặp nu trong gen được thay thế bằng 1 cặp nu khác (cùng hoặc khác loại)

Không đổi

Thay đổi:

- Tăng 1 (thay A-T bằng G-X)

- Giảm 1 (thay G-X bằng A-T)

Không đổi: thay cặp nucleotit cùng loại.

Có thể làm thay đổi trật tự 1 aa trong prôtein và thay đổi chức năng của prôtein.

Thêm hay mất 1 cặp nu

ADN bị mất đi 1 cặp nu hoặc thêm vào 1 cặp nu nào đó

- Thêm: tăng 2 nu

- Mất: giảm 2 nu

Thay đổi:

- Thêm: tăng 2 hoặc 3 liên kết.

- Mất: giảm 2 hoặc 3 liên kết.

Mã di truyền bị đọc sai kể từ vị trí xảy ra đột biến dẫn đến làm thay đổi trật tự aa trong chuỗi polypeptit và thay đổi chức năng của prôtein.

ĐB càng gần cođon mở đầu thì hậu quả càng lớn.

Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen
Nguyên nhân: Do tác động của các tác nhân hóa học, vật lí (tia phóng xạ, tia tử ngoại...), tác nhân sinh học (virut) hoặc những rối loạn sinh lí, hóa sinh trong tế bào.
Cơ chế phát sinh đột biến gen (giảm tải chỉ yêu cầu lấy ví dụ, không giải thích cơ chế)
* Sự kết hợp không đúng trong sự nhân đôi của ADN
- ở các bazo nitơ dạng hiếm có những vị trí liên kết hidro bị thay đổià kết cặp sai à thay thế một cặp nu
- VD: (G* identical to X → G* identical to T → A = T.).
* Tác động của các tác nhân gây đột biến
- Vật lí : tia UV làm T liên kết với T rightwards arrow thay thế A-T = T- A
- Hóa học: 5 –BU: thay thế cặp A=T bằng cặp G identical to X….
Hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen
Hậu quả của đột biến gen
- Đa số đột biến gen là có hại, một số ít có lợi hoặc trung tính.
- Mức độ gây hại của alen đột biến phụ thuộc vào điều kiện môi trường cũng như phụ thuộc vào tổ hợp gen.
Ý nghĩa của đột biến gen
- Đối với tiến hoá: Làm xuất hiện các alen khác nhau cung cấp nguyên liệu cho quá trình tiến hoá của sv.
- Đối với thực tiễn: Cung cấp nguyên liệu cho quá trình chọn giống.